انجام رساله دکتری
ژوئن 20, 2022
چه کارهایی می‌تواند کیفیت انجام رساله دکتری را پایین بیاورد؟
جولای 11, 2022

رساله دکتری چیست؟

وقتی شما به پایان دوره دکتری خود می رسید باید رساله دکتری بنویسید و در جلسه دفاعیه در برابر داوران حاضر شده و به سوالاتشان پاسخ دهید. با ارائه پاسخ های قانع کننده شما می ­توانید به آن ­ها نشان دهید برای تهیه رساله خود زمان کافی گذاشته اید و تحقیقات بسیاری انجام داده اید. رساله نیز همانند پایان نامه به نوشته و پژوهشی گفته می شود که دانشجویان درباره موضوعی خاص انجام می ­دهند تا مدرک تحصیلی بگیرند.

مراحل نگارش رساله دکتری

نگارش رساله دکتری باید شامل موارد زیر باشد:

  • پژوهشی کاملا دست اول به دور از هر گونه کپی کاری و سرقت ادبی
  • یک مطالعه عمیق در مورد یک موضوع نوآورانه در یک حوزه تخصصی
  • یک پژوهش کاملا دست اول و با کیفیت که خروجی آن قابلیت چاپ در ژورنالهای بین المللی و معتبر را داشته باشد.
  • یک پژوهش قوی که موجب بهبود و توسعه دانش و ایجاد ارزش افزوده علمی برای جامعه شده و در برگیرنده اکتشافات کاربردی در یک حوزه خاص باشد.


تفاوت پایان نامه ارشد و رساله دکتری چیست؟

نحوه نگارش و حجم نوشته:

معمولا پایان‌نامه ارشد حدود صد صفحه نوشته می‌شود، اما رساله دکتری به دلیل گسترده‌تر بودن اطلاعات حجم بیشتری به خود اختصاص می‌دهد و مفصل‌تر است و حتی ممکن است تا 400 صفحه نوشته شود. البته این امر در رشته‌ها و گرایش‌های مختلف با هم تفاوت دارد.

نوع موضوع:

پایان‌نامه ارشد می‌تواند پژوهشی تکمیلی باشد و تحقیقات پیشین را کامل کند، اما رساله دکتری باید نتایج تحقیق روی موضوعی کاملا جدید باشد. به همین دلیل نوشتن رساله کاری گسترده-تر، سخت‌تر، پیچیده‌تر و تخصصی‌تر از پایان‌نامه ارشد است.

هدف:

هدف از انجام‌دادن پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد آشنایی و یادگیری روش کار تحقیقاتی توسط دانشجویان است. آن‌ها با انجام‌دادن پژوهش می‌توانند میزان تسلط خود بر موضوع انتخاب‌شده و همچنین توانمندی علمی‌شان را نشان‌دهند تا توسط هیات داوران و مخاطبان دیگر محک بخورند. اما در مقطع دکتری دانشجویان با کار پژوهشی و مراحل آن قبلا آشنا شده‌اند و باید مسلط‌تر به نوشتن رساله بپردازند. در واقع آن‌ها با ارائه رساله‌شان قدرت خود را در انجام‌دادن کاهای تحقیقاتی به شکل مستقل به دیگران اثبات می‌کنند.

زمان نگارش:

مرحله تحقیقات رساله دکتری اغلب طولانی‌تر از پایان‌نامه کارشناسی ارشد است. پایان‌نامه در انتهای دوره کارشناسی ارشد با انجام یک پروژه تهیه می‌شود. اما نگارش رساله یا تز در طول دوره دکتری انجام می‌شود، زیرا پایان‌نامه برای ارزیابی آموخته‌های دانشجو در طول دوره تحصیلش در مقطع کارشناسی ارشد است، اما رساله فرصتی است برای کسب اطلاعات، نظریه‌ها و کاربردهای نو تا دانشجو ایده‌پردازی کند، به نظریه‌ای نو برسد و بتواند از ایده‌اش دفاع کند.

دامنه موضوع:

دامنه مباحث رساله وسیع‌تر است و نظریه‌ها و فرضیه‌های مهم‌تر و بیشتری را ارائه و بررسی می‌کند. به همین دلیل مستلزم استفاده از خلاقیت و استنادات علمی معتبر است.

نوع پروپوزال:

پروپوزال رساله به دلیل موضوع مفصل‌تر و جزئیات بیشتر تحقیق، طولانی‌تر از پروپوزال کارشناسی ارشد است. در پروپوزال کارشناسی ارشد دانشجو فقط به توضیح نکات ضروری می‌پردازد، اما در رساله دکتری شرح کامل موارد مهم الزامی است و نباید از جزئیات غافل شد.

روش تحقیق:

دانشجویان مقطع دکتری با کار تحقیقاتی و روش تحقیق آشنا هستند. آنها تجربیات مختلفی از انجام پایان‌نامه ارشد خود کسب کرده‌اند. بنابراین در نگارش رساله باید بتوانند نظریه‌ای جدید ارائه کنند. همچنین به این حد از توانایی علمی رسیده باشند که با بررسی دقیق و تحلیل نظریه‌های گذشته، نظر خود را بیان کنند. همچنین در نگارش پایان‌نامه از یک روش تحقیق استفاده می‌شود، اما در نوشتن رساله، به دلیل گستردگی تحقیقات، ممکن است از چند روش تحقیق به طور ترکیبی استفاده شود.


جلسه دفاعیه رساله دکتری چیست ؟

وقتی رساله یا پایان‌نامه تحصیلی به پایان رسید باید جمعی از صاحب‌نظران، استادان و متخصصان رشته تحصیلی دانشجو آن را ملاحظه نمایند و نظرات خود را درباره آن ارائه دهند. از این رو پدیده‌ای به نام دفاع از پایان‌نامه تحصیلی وجود دارد که در واقع به منزله ارزیابی و سنجش توانایی علمی دانشجوست.

دانشگاه یا مؤسسه محل تحصیل دانشجو پس از پایان کار تحقیق وی اقدام به برگزاری جلسه دفاع می‌نمایند. قبل از جلسه دفاع، گزارش تحقیق آماده‌شده به صورت دست‌نویس یا تایپ‌شده برای استادان و اعضای جلسه دفاع ارسال می‌گردد تا آن را مطالعه کنند.

شرکت‌کنندگان در جلسه دفاع را چه کسانی تشکیل می‌دهند؟

  • هیأت داورانی که متخصصان همان رشته بوده و معمولاً استاد راهنما، استادان مشاور نیز در آن عضویت دارند و نقش اصلی به عهده استاد راهنماست.
  • علاقه‌مندان به موضوع تحقیق مانند: دانشجویان، محققان، استادان و سایر افراد که در جلسه دفاع شرکت می‌کنند.
  • دانشجو که گزارش تحقیق خود را به جلسه ارائه داده به سؤالات هیأت داوران پاسخ می‌دهد.

نکات کلیدی برای انجام رساله دکتری

سعی کنید برای بهبود کیفیت رساله دکتری تان موارد زیر را رعایت کنید:

  • یافته‌های تحقیق را بصورت شفاف و دقیق بیان کنید. سعی کنید از تکرار نتایج در بخش های مختلف خودداری کنید.
  • سعی کنید یافته‌های پژوهش خود را با مطالعات قبلی مقایسه کرده و ارتباط منطقی و قابل قبولی بین نتایج تحقیق حاضر و پژوهش های قبلی ایجاد کنید. این کار موجب می‌شود که پژوهشگر تفاوتها، شباهت‌ها، صحت‌سنجی، احتمال انحراف در فرآیند پژوهش و یا امکان آنالیز اشتباه داده‌ها را هرچه کارآمدتر مورد ارزیابی قرار‌دهد.
  • محدودیت‌ها و مشکلات پیش روی تحقیق را مشخص‌نموده و تاثیر این موضوع در یافته‌ها و نتایج پژوهش را بیان‌کنید. این کار باعث می شود که مخاطب شما از شرایط تحقیق و امکان تعمیم نتایج آگاهی داشته باشد.
  • استنتاج و تحلیل یافته‌های تحقیق بر اساس داده‌های آماری یکی دیگر از موارد ضروری برای نگارش پایان نامه ارشد و انجام رساله دکتری است. پژوهشگر باید بتواند یافته‌های تحقیق که مبتنی بر داده‌های اولیه است را با روشی کاملا استنتاجی و تحلیلی مورد نقد و بررسی قرار دهد.
  • تایید و یا رد فرضیات و پاسخ به سوالات تحقیق بر اساس یافته‌های بدست‌آمده و بصورت کاملا منطقی و علمی.

برخی از مشکلاتی که دانشجویان در نوشتن رساله با آن مواجه می شوند :
  1. زمانبندی
  2. کمبود توانایی های تحقیقاتی
  3. کمبود توانایی های نوشتاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.