انجام موفق رساله در مقطع دکتری و پایان نامه در مقطع دکتری

مراحلی که یک دانشجو برای انجام موفق رساله در مقطع دکتری باید طی کند

بی شک آگاه می باشید که مهم ترین مسئله در دوره ی دکتری انجام پایان نامه می باشد. انجام پایان نامه دکتری کاری نیست که بتوان آن را تنها به ترم آخر موکول نمود بلکه لازم است از ابتدای دوره ی دکتری به فکر آن بود. در ادامه ی مطلب به مراحلی که یک دانشجو برای انجام موفق رساله در مقطع دکتری باید طی کند، اشاره می شود.

نحوه انتخاب موضوع رساله دکتری

اولین مرحله در شروع نگارش پایان نامه دکتری، انتخاب موضوع می باشد. این مرحله به عنوان مرحله ی کلیدی پایان نامه به شمار می رود چرا که با انتخاب یک موضوع نادرست و نامناسب برای پایان نامه، هر میزان که برای پایان نامه دکتری خود زحمت کشیده و وقت صرف نمایید، نمی توانید نتیجه ی دلخواه خود را از آن کسب کنید. نخستین نکته ای که در انتخاب موضوع پایان نامه دکتری لازم است به آن توجه داشته باشید، تازه بودن موضوع شما می باشد. موضوعات تکراری برای اساتید قابل قبول نمی باشند و از دانشجویان دکتری انتظار می رود تا به در پایان نامه ی خود به موضوع منحصر به فردی بپردازند. البته در صورتی که قصد دارید از موضوعات تکراری در پایان نامه ی خود استفاده نمایید، لازم است شیوه ی پژوهش و نتایج شما از مقاله های پیشین متمایز باشد. در هر صورت لازم است تا بعد از انتخاب موضوع آن را به اساتید خود گزارش دهید. در صورتی که موضوع پایان نامه شما تایید شد می توانید نگارش آن را آغاز کنید. از دیگر نکاتی که لازم است در انتخاب موضوع پایان نامه دکتری به آن توجه داشته باشید، کاربردی بودن، قابل انجام بودن، جذاب بودن و … می باشد.

نحوه نگارش پروپوزال برای رساله دکتری

پس از انتخاب موضوع نوبت به نگارش پروپزال دکتری می باشد. پروپوزال عبارت اند از پیش‌نویس و یا طرح کلی رساله مقطع دکتری می باشد که دارای اجزای مختلفی می باشد. هدف از نگارش پروپزال معرفی و به تایید رساندن موضوع انتخابی پایان نامه می باشد. از جمله اجزاء اصلی پروپوزال می توان به عنوان، بیان مسئله، منابع، پیشینه، اهداف، روش تحقیق و فرضیه ها اشاره نمود. در پروپزال دکتری خود مهم ترین مسئله بررسی موضوع انتخاب شده است. لازم است در پروپزال موضوع خود را در رابطه با مواردی چون اهداف، کاربرد، اهمیت، روش جمع آوری اطلاعات و نظریات و فرضیات پیرامون آن بررسی نمایید. هم چنین لازم است پس از بررسی همه جانبه ی موضوع خود جهت انجام آن برنامه ریزی نمایید و زمان لازم را برای نگارش و تحویل آن مشخص نمایید. در صورتی که بخواهیم به طور دقیق تر اجزاء پروپوزال را ذکر کنیم می توانیم در مرحله ی اول مقدمه را بیان کنیم. البته مقدمه ای که در آغاز هر پروپوزال شاهد آن می باشیم، نسبت به مقدمه ی پایان نامه کوتاه تر و خلاصه تر می باشد. البته در عین خلاصه بودن لازم است به جذاب بودن آن نیز توجه داشته باشید. پس از مقدمه نیز نوبت به قسمت بیان مسئله می رسد. همان طور که از نام آن هویداست، در این بخش مسئله ی مورد نظر بیان می شود و نحوه ی رفع آن بررسی می گردد. قسمت های دیگر پروپوزال نیز به مواردی از جمله ابزارها و منابع جمع آوری و تحلیل داده ها، پیشینه تحقیق، اهداف کلی و جزئی تحقیق، فرضیات، روش تحقیق، نتایج و منابع اختصاص پیدا می کند.

نحوه نگارش رساله دکتری

پس از ارائه ی پروپزال و مورد تایید قرار گرفته شدن آن نوبت به مرحله ی اصلی یعنی ارائه ی پایان نامه می رسد. ضروری است پایان نامه دکتری بر اساس قوانین وضع شده و چهارپوب های تعیین شده در دانشگاه شما نگارش شود. البته این قوانین و چهارچوب به طور کلی در تمامی دانشگاه ها یکسان اند اما دارای یک سری از تفاوت های جزئی می باشند که موظف به رعایت آن ها می باشید. در ادامه مطلب به بررسی جزئیات نگارش رساله دکتری خواهیم پرداخت:

صفحات نخست

تعداد فصول و بخش هاس پایان نامه ممکن است با توجع به دانشگاه شما متفاوت باشد اما به طور کلی می توان ۵ فصل اصلی را برای پایان نامه دکتری در نظر گرفت. البته پیش از آغاز فصول پایان نامه دکتری نیز لازم است قسمت هایی را در پایان نامه ذکر نمود. به ترتیب نخستین صفحه ی پایان نامه دکتری یک صفحه ی سفید است که در سمت جلد قرار می گیرد. پس از صفحه ی سفید نوبت به صفحه ی بسم الله می رسد. در این صفحه لازم است عبارت بسم الله الرحمن الرحیم بدون هیچ گونه کادر و تزیینی در قسمت وسط صفحه آورده شود. پس از صفحه ی بسم الله نوبت به صفحه ی مشخصات رساله دکتری می رشد که لازم است مطابق با چهار چوب های دانشگاه شما نگارش گردد. منشور اخلاق قسمتی است که در صفحه ی بعد از مشخصات شاهد آن خواهیم بود. این بخش نشان دهنده ی تعهد دانشجو در نگارش پایان نامه دکتری خود مطابق با اصول و قوانین دانشگاه خود می باشد. صفحات بعدی نیز به ترتیب شامل تاییدیه هیئت داوران، تقدیم، سپاس گذاری و فهرست است. قسمت بعدی پایان نامه به چکیده اختصاص دارد. بر خلاف تصور بسیاری از افراد زمان نگارش چکیده در اخرین مرحله ی پایان نامه و پس از اتمام آن می باشد. چرا که چکیده همان طور که از آن مشخص است، خلاصه ای از پایان نامه ی شماست و در حین نگارش آن باید از قسمت های مختلف پایان نامه از جمله نتایج آگاه باشید. در چکیده مختصرا به مواردی هم چون اهمیت، شیوه و هدف و نتایج تحقیق اشاره می گردد‌. این بخش از پایان نامه به طور معمول در 250 الی 300 کلمه نگارش می شود و در قسمت انتهایی آن نیز لازم است ۴ الی ۶ کلمه نیز به عنوان واژه ی کلیدی قید شود.

فصل های رساله دکتری

به طور معمول پایان نامه دارای ۵ فصل اصلی می باشد. فصل اول عبارت اند از کلیات تحقیق می باشد. این قسمت خود به اجزا مختلفی تقسیم بندی می شود که این اجزاء عبارت اند از بیان مسئله، فرضیات و پیش بینی ها می باشند. در بخش بیان مسئله دانشجو باید مشکل را بیان نموده و هدف از تحقیق را شرح دهد.
فصل دوم پایان نامه مبانی تحقیق می باشد که متشکل از مقدمه، مبانی تئوری، پیشینه و مدل مفهومی می باشد. در مقدمه نیاز به بررسی پژوهش از جنبه های مختلف است. مبانی تئوری یا نظری نیز شامل تعاریف لغوی واژگان کلیدی بوده و هم چنین به بیان مرتبط و تخصصی تئوری ها پرداخته می گردد.  پیشینه تحقیق نیز تاریخچه تحقیقات انجام شده پیش از این می باشد.  مدل مفهومی یا مفاهیم مرتبط نیز به جهت تجسم دهنی خواننده از پدیده ی مورد نظر می باشد.
در فصل سوم مواد و روش تحقیق بررسی می گردد و در فصل چهارم نیز به بیان نتایج حاصل از تحقیق پرداخته می شود. در فصل پنجم که بحث و نتیجه گیری نامیده می شود ابتدا به فرضیاتی که در فصل اول بیان شد پاسخ داده می شود و سپس نتایج تحقیق که در فصل چهارم ذکر شد با یافته های دیگر محققین مقایسه می شود. در واقع به طور کلی این فصل به بررسی و تحلیل نتایج و هم چنین ارائه ی پیشنهادات اختصاص پیدا می نماید. در انتهای پایان نامه نیز لازم است نام تمامی منابع را که جهت نگارش پایان نامه از آن ها استفاده نموده اید، ذکر کنید هم چنین لازم است کلمات و اصطلاحات فنی به کار رفته در پایان نامه ی خود در قالب واژه نامه ذکر نمایید. در صفحه ی بعد نیز لازم به ذکر چکیده و صفحه عنوان به زبان انگلیسی می باشد.

کدام دانشجویان در انجام رساله خوب در مقطع دکتری موفق عمل می کنند؟

از جمله چالش های اساسی دانشجویان هایی که دانشجویان دکتری در پایان دوران تحصیل خود با آن مواجه می باشند انجام رساله می باشد. هدف از انجام رساله دکتری و دفاع از آن، سنجش آموخته های دانشجویان می باشد. گاهی برخی از دانشجویان در انجام پایان نامه ی دکترای خود دچار مشکل می شوند. این مشکلات می تواند دلایل متعددی داشته باشد. اما در کل اگر دانشجو موفق به ارائه ی پایان نامه ی خود نشود تمامی زحماتی که در زمان تحصیل کشیده است به هدر می رود و موفق به کسب مدرک تحصیلی خود نمی شود. بالعکس برخی از دانشجویان نیز با رعایت نکات ساده ای موفق به ارائه ی یک پایان نامه ی عالی می شوند و به تبع نمره ی عالی از پایان نامه ی خود کسب می کنند. در این صورت موفق می شوند تا دوره ی تحصیل دکتری خود را به بهترین نحو ممکن به اتمام برسانند. افزون بر این ارائه ی یک پایان نامه ی با کیفیت در رزومه ی تحصیلی و کاری شما تاثیر بسزایی خواهد داشت. در ادامه ی مطلب قصد داریم به این مسئله بپردازیم ‌که کدام دانشجویان در انجام رساله خوب در مقطع دکتری موفق عمل می کنند:

دارا بودن انگیزه کافی

از جمله مهم ترین خصوصیات دانشجویانی که در انجام رساله دکتری موفق عمل می کنند دارا بودن انگیزه ی کافی می باشد. در اغلب موارد دانشجویان تنها به قصد از سر باز کردن و به اتمام رساندن دوره ی دکتری اقدام به نگارش پایان نامه دکتری خود می کنند. اما دانشجویانی که به نمره ی پایان نامه ی خود اهمیت می دهند و انگیزه و علاقه ی کافی جهت انجام آن دارند، به نسبت دیگر دانشجویان وقت و توجه بیش تری را صرف نگارش آن می کنند. در این صورت نیز نتیجه ی بهتری از پایان نامه ی خود کسب نموده و به تبع نمره ی اخذ شده توسط آن ها نیز بالاتر می باشد. در صورتی که شما نیز قصد دارید یک پایان نامه ی دکترای با کیفیت و حرفه ای ارائه دهید، لازم است به پایان نامه تنها برای رفع تکلیف نگاه نکنید بلکه آن را با علاقه و انگیزه ی کافی در جهت رفع یک مشکل خاص انجام دهید.

انتخاب موضوع مناسب

از جمله دیگر نکاتی که پایان نامه ی برخی از دانشجویان را تبدیل به یک پایان نامه ی موفق می کند انتخاب موضوع مناسب است. انتخاب موضوع مناسب حتی ممکن است بیش از نگارش پایان نامه ی شما نیز حایز اهمیت باشد. چرا که در صورت انتخاب یک موضوع نامناسب و نادرست، هر میزان که وقت و زحمت خود را صرف نگارش پایان نامه دکتری خود بکنید، احتمالا نتیجه ی مناسبی از آن دریافت نخواهید نمود. عکس این موضوع نیز صحت دارد. یعنی در صورتی که یک موضوع جذاب و مناسب را برای پایان نامه دکتری خود انتخاب نموده باشید، انگیزه ی شما نیز جهت انجام پایان نامه دکتری افزایش می باشد هم چنین دست شما نیز برای جمع آوری اطلاعات باز تر می باشد. به این ترتیب می توانید با صرف حداقل زمان و انرژی موفق به انجام یک پایان نامه ی با کیفیت و حرفه ای شوید. برای انتخاب یک موضوع مناسب لازم است به مواردی چون جذاب بودن موضوع، کاربردی بودن، عدم تکراری بودن، عدم دارا بودن محدودیت در منابع تحقیق، عدم دارا بودن محدودیت در هزینه های تحقیق و … توجه فرمایید. حتی می توانید جهت انتخاب یک موضوع مناسب با اساتید، دانشجویان سال بالایی، مشاوران حوزه ی پایان نامه و … مشورت کنید.

آگاهی از شیوه صحیح پایان نامه نویسی

از جمله موارد مهم دیگری که می تواند دانشجویان را در جهت ارائه ی یک پایان نامه ی موفق هدایت نماید، اطلاع آن ها از نحوه ی صحیح و اصولی نگارش پایان نامه ی دکتری می باشد. در صورتی که شما یک تحقیق جامع و کامل انجام دهید و وقت و تلاش بسیاری را نیز صرف انجام آن کنید اگر نتوانید آن را در چهارچوب و قوانین پایان نامه نگارش نمایید نمی توانید انتظار کسب نتیجه ی مطلوب از آن را داشته باشید.

برنامه ریزی صحیح

زمان بندی مناسب شما در پایان نامه نیز از جمله مواردی می باشد که می تواند یک پایان نامه را به یک پایان نامه ی موفق مبدل کند. منظور از برنامه ریزی و زمان بندی تنها نیازمند توجه به زمان نیست بلکه لازم است به مواردی چون هزینه ی مورد نیاز جهت انجام پایان نامه، امکانات مورد نیاز، مکان هایی که لازم است برای تحقیق به آن مراجعه نمایید و … توجه نموده و بر این اساس انجام پایان نامه ی خود را مدیریت نمایید. هم چنین در صورتی که احساس نمودید در انجام مراحل پایان نامه دکتری خود با مشکل اساسی مواجه خواهید بود، لازم است نسبت به تعویض موضوع اقدام کنید.

مراجعه به مشاور

گاهی اوقات برخی از دانشجویان تصور دارند که مراجعه به مشاوره در زمینه ی انجام پایان نامه ی دکتری امری بیهوده می باشد و یا این که تنها دانشجویان بی تجربه دست به گرفتن مشاوره در رابطه با نگارش پایان نامه ی خود می زنند. اما در واقع هیچ یک از دانشجویان دکتری دارای تجربه در زمینه ی نگارش دکتری نمی باشند و لازم دارند تا شخصی متخصص آن ها را در این رابطه راهنمایی نماید. از آن جایی که اساتید دانشگاه و یا دانشجویان سال بالایی دارای وقت کافی برای راهنمایی تمامی دانشجویان نمی باشند، می توان از مشاورانی که در موسسه های مشاوره پایان نامه دکتری مشغول به کار می باشند، راهنمایی گرفت. این مشاوران می توانند در مواردی چون انتخاب موضوع صحیح، نحوه ی صحیح و اصولی نگارش رساله، برنامه ریزی دقیق و … دانشجویان را راهنمایی کنند. این راهنمایی در نگارش یک پایان نامه ی حرفه ای و موفق تاثیر اساسی دارد. البته شرط مهم این تاثیر مثبت، حرفه ای و معتبر بودن موسسه ی مشاوره پایان نامه دکتری می باشد. از جمله مواردی که می توان با استناد به آن ها میزان حرفه ای بودن موسسه را متوجه شد تجربه، سابقه، مسئولیت پذیر بودن، پیگیری، ضمانت کیفیت و … را می توان نام برد.